ترویج ریاکاری؛ بزرگترین آفت شایسته سالاری / م. شایگان

ترویج ریاکاری؛ بزرگترین آفت شایسته سالاری

م. شایگان
۹۶/۵/۲۹

... اما به گمانم، فقدان شایسته سالاری در سیستم شدیدا ایدئولوژیک و مناسک محور و ظاهرگرای ما، که در پرتو حضور و نظارت فائقه دستگاه های نظارتی ... و نگرش مضیق امنیتی/سیاسی و ایدئولوژیک آنها، پیوسته در حال تثبیت، پایش و پالایش بوده است، اجازه ورود و رشد به نیروهای صریح، صادق، مستقل، منتقد، توانمند و مدیر به معنای واقعی را نداده است، بلکه بر عکس، پیوسته راه را بر رشد و پیشروی افراد ضعیف، مطیع، منقاد، متلون، فرصت طلب و متظاهر هموار کرده است و در چنین فضای مسمومی تقریبا تمام پستهای مدیریتی به ویژه در سطوح فوقانی بین افراد خاصی که استعداد و مهارت دور زدن و عبور از چنین فیلترهایی را داشته اند، توزیع شده و همچون یک توپ پینگ پنگ دست به دست میشود ...

... شاید بتوان گفت که غایت قصوای چنین فرایندی، رویشِ اَبَر سالوسانی چون محمودرضا خاوری در عرصه مدیریتهای کلان است که با عِلم کامل به حساسیتها و علائق و سلائق نهادهای مزبور، چفیه به گردن در صدر مناسک و مراسم مذهبی و سیاسی و ارزشی جلوه فروشی و خود نمایی میکرد و در انتها، نه همان اموال ملت مفلوک، که اعتماد و اعتقاد جامعه و حیثیت حاکمیت را نیز به یغما برد...

... اما، ای برادران عزیز، با توجه انبوه تجارب و دستاوردهای موجود، آیا گمان نمیکنید که دیگر وقت تجدید نظر در معیارها، و تغییر در نگاه و تعویض عینک خویش فرا رسیده باشد تا به جای وجین گیاهان هرز و زیان بخش، به قلع و قمع گیاهان مفید و ثمربخش ادامه ندهیم؟؟؟

... به گواه تجارب تاریخی، هر چه فضای یک جامعه بسته تر و محدودتر و آمرانه تر گردد، به موازات آن آفت هایی چون گریز از قانون، دور زدن و زیر پا نهادن هنجارها ، تخلف، تقلب، ریا، تظاهر، تلون، رذالت، دنائت، چاپلوسی و دورویی، و ... ، بیشتر مجال رشد و گسترش می یابد و در مقابل، سجایایی چون انسانیت، مناعت، صداقت، صراحت، شجاعت، راستی و درستی، و ... ، به محاق تضعیف و تعطیل و تعدیم روی مینهد ... و بدین گونه والاترین و نفیس ترین سرمایه یک ملت و جامعه، یعنی سرمایه اخلاقی و انسانی آن به سرعت به سمت انحطاط و اضمحلال و فروپاشی سوق می یابد ...

... گرچه این سختگیری ها در تمام عرصه ها و حوزه ها وجود داشته است، اما در دستگاه های متولی و متکفل آموزش و فرهنگ، شاید به سبب ارتباط مستقیم و آشکارتر با مسائل و مباحث فرهنگی و عقیدتی و ابزار و اهداف و رسالت مفروض آنها برای نیل به جامعه آرمانی ایدئولوژیک و انقلابی، این نظارت ها و اعمال محدودیت ها از شدت و عمق و وسواسِ بیشتری برخوردار بوده است که نتیجه آن، شکل گیری یک طیف کارمندی شدیدا محافظه کار و مصلحت جوی در بدنه و استقرار قشری از افراد متلون و فرصت طلب در راس آن بوده است. …

... درست است که فرهنگ رفتاری و اخلاقی ایرانیان، در کلیت و میانگین خود، گرفتار برخی آفات و عوارض ناپسند و نکوهیده است، ولی متاسفانه ساز و کار و ضوابط حاکم بر فرایند نظارتها، گزینشها و تایید صلاحیتها که منجر به قلع و قمع افراد رشید و شجاع و صادق و صریح شده است، نه تنها موجب طرد و تصفیه این افراد و ترویج دو رویی و نفاق اخلاقی و رفتاری در جامعه و تقویت و پیشروی افراد متلون و ریاکار و ابن الوقت گردیده است، بلکه، با فرش کردن و هموار نمودن بستر رشد و قدرت گیری دون پایگان و تُنک مایگان و استقرار آنها در مراتب و مناصب مدیریتی و حساس، در واقع سکان هدایت جامعه ایرانی را به دست کسانی سپرده است که به لحاظ اخلاقی و رفتاری، از نُرم میانگین جامعه آفت زده ما بسی پایین تر هستند و این جماعت، بنوبه خود، پس از استیلا بر ارکان قدرت و ثروت، و بر اساس سرشت و تربیت نهادینه خود، سبب تشدید و تصعید این آفات و انزوا و استهلاک هر چه بیشتر همان اندک سرمایه انسانی و اجتماعی موجود میشوند و به این دور باطل انحطاط و قهقرا شتاب غیر قابل مهاری میبخشند و در پرتو تولید مثل و تکثیر خود و ابتلا روزافزونِ عرصه کلان مدیریتی به تباهی اخلاقی و فساد سیستماتیک، این عرصه را به چنان باتلاق و منجلابِ عفن و آلوده ای تبدل میکنند که دیگر جز خود کسی قادر به بقا و دوام در آن نباشد ... و این راز و سرآغاز افول و اضمحلال و انقراض هر فرهنگ و ملتی است ...

... آموزه های دینی به ما میگوید که هدف اصلی از بعثت انبیا، تکمیل مکارم اخلاق بوده است ... و پیشگامان و رهبران انقلاب اسلامی نیز با همین داعیه وارد عرصه کارزار سیاسی شدند، اکنون قضاوت با شما که چقدر ما به این اهداف نزدیک شده ایم ؟؟؟
به تعبیر شاعر: بذر دیگر بکاویم و بکاریم ز نو / آنچه کِشتیم ز خجلت نتوان کرد درو ...

... یکی از اهداف و رسالت ها و کارکردهای سامانه آموزشی هر کشوری، آموزش، پرورش و تربیت مدیران و رهبران مورد نیاز آن در همه عرصه ها و حوزه های گوناگون برای به دست گرفتن سکان رهبری و هدایت نهادهای اداری/اجرایی/ پژوهشی، توسعه ای و ... به شمار می آید. اما، با عنایت به چالش ها و جدال های اخیر بر سر انتخاب وزیر آموزش و پرورش، که خود متکفل و متولی رسمی تحقق کارکرد فوق به شمار می آید، حاکی از آن بود که این ساختار عریض و طویل و پر هزینه، بمثابه غولی عظیم اما عقیم و سترون، حتی از تولید رهبر و مدیری توانمند برای اداره خویش نیز درمانده و بازمانده است و کسی را در خود نمی بیند و نمی یابد تا برای سپردن زمام وزارتخانه خود به وی از اعتماد و اطمینان کافی بدنه برخوردار باشد ... و این خروجی و راندمان، بزرگترین فاجعه برای یک سیستم به شمار می آید ...

سروش هشترود...